Klasik Karagöz Oyunları
Oyunlar Sitenin tamamını ya da ilgili bölümlerini okuyanlar, her fırsatta karagöz oyunlarının temel yapısının doğaçlama - tuluat olduğunu yazdığımı hatırlayacaklardır. Bu açıdan bakıldığında Karagöz oyununda batı tarzı tiyatro eserlerinde olduğu gibi yazılı bir metin geleneğinden bahsetmek olanaksızdır. Ancak Tanzimattan sonra batı tiyatrosunun etkisiyle oyunlar yazıya geçirilmiştir. Günümüzde var olan ( gerek Kâr-ı Kadîm - eski oyunlar , gerekse Nev icad - yeni oyunlar ) oyun metinlerinin hepsi Tanzimat sonrası döneme aittir.
Elbette ki yazılı metne bağlı olmadan oynatmak demek tam anlamıyla serbest, bir kurgusu olmayan (bugünkü stand-up tarzı) oyunlar oynatmak demek değildir. Hayali, oynatacağı oyunun genel akışını bilir ancak içeriğini mümkün olduğunca güncel motiflerle doldurur. Zaten yazılı metne bağlı oynatmak karagöz oyunlarını hiç bir ilginçliği olmayan sıradan oyunlar durumuna düşürür. Karagöz'ün bugünkü içler acısı durumunun en önemli sebebi budur. Tanzimata kadar doğaçlama oynatılan eski oyunlar o tarihten sonra yavaş yavaş daha önce oynatılan oyunların ezberlenerek oynatılması sonucu seyriciye hitap etmeyen, hiç bir çekiciliği olmayan sıradan oyunlar durumuna düşürmüştür. Karagöz oyunları ancak doğaçlama geleneğine geri dönülmesi ve yeni oyunlar yazılması durumunda eskiden olduğu gibi saygınlık kazanabilir.
Karagöz oyunları nedense sadece çocuk oyunu olarak algılanmaktadır, oysa karagöz sadece bir çocuk oyunu değildir. Çocuk oyunu olanlar da vardır tabii ki ancak yetişkinlere oynatılan oyunlar daha fazladır. Bazı oyunlar Karagöz ile Hacıvat'ın bir iş yapması üzerine kurulmuştur, Salıncak oyunu , Aşçılık oyunu , Kayık oyunu gibi. Bazı oyunlar Karagöz'ün istenmediği yerlere girmeye çalışması üzerinedir, Bahçe oyunu , Hamam oyunu , Aptal bekçi oyunu v.b. Bazıları ise halk efsanelerine dayanır, Ferhat ile Şirin oyunu , Leyla ile Mecnun oyunu , Tahir ile Zühre oyunu gibi.
Bazı araştırmacılar Karagöz oyunlarını kâr-ı kadim (klasik eski oyunlar) ve nev icad (yeni oyunlar) olarak ikiye ayırmışlardır.
Nev-icad (Yeni oyunlar) ve kâr-ı kadîm (Eski oyunlar) şunlardır.
